کاشی کاری سنتی، هنری چشم نواز و زیبا
کاشی کاری سنتی، هنری چشم نواز و زیبا
کاشی کاری سنتی توسط هنرمندان و کاشی کاران ایرانی به زیبایی و چشم نواز انجام و اجرای آن از سابقه طولانی برخوردار است. استاد کاران هنرمند زیادی در این عرصه فعال هستند و این هنر را در قالب آموزش کاشی کاری سنتی به نسل های بعد منتقل می کنند.

به گزارش الماس، کاشی کاری سنتی توسط هنرمندان و کاشی کاران ایرانی به زیبایی و چشم نواز انجام و اجرای آن از سابقه طولانی برخوردار است. استاد کاران هنرمند زیادی در این عرصه فعال هستند و این هنر را در قالب آموزش کاشی کاری سنتی به نسل های بعد منتقل می کنند.

تاریخچه تولید کاشی در ایران به هزاران سال قبل مربوط می شود و تقریباً با ساخت کاشی هم زمان بوده است در عصر ساسانیان هنر و صنعت دوره هخامنشیان مانند سایر رشته های هنری ادامه پیدا کرد و ساخت کاشی های هم زمان با دوره هخامنشیان با همان شیوه و با لعاب ضخیم تر رایج شد.

رامین کریمی در گفت و گو با خبرنگار الماس اظهار کرد: اولین بار که کاشی کاری انجام گرفت، کاشی ها از جنس گل بودند، برای اولین بار در قرن ششم هجری ماده ای به نام خمیر چینی تهیه شده بود که برای پوشش روی کاشی تست کردند و بعد از جوابدهی، کاشی کاری دیگر با آن پوشش رواج پیدا کرد.

هنرمند کاشی کاری سنتی عنوان کرد: بعدها لعاب بوجود آمد و لعاب روی سفال ها رواج پیدا کرد، از آن پس روی کاشی نیز لعاب می زدند، در تکنیک لعاب تک رنگ، سطح کاشی از لعابی تک رنگ پوشیده می شود که رنگ های محبوب در این تکنیک کرمی، آبی فیروزه ای و آبی لاجوردی است.

کریمی بیان کرد: برای کار کردن کاشی روی دیوار، بعد از تراز کردن دیوار زیر کار را ماسه نرم ریخته و تراز می کنیم فاصله ای جهت ریختن دوغاب تامین می شود و کاشی را با خمیر گل رس روی دیوار ثابت می کنیم، سپس دوغاب را در درز ایجاد شده می ریزیم.

وی افزود: برای اجرای کاشی کاری سنتی در سطوحی که امکان تزریق دوغاب زیر کاشی نباشد مانند زیر سقف، از ملات گذاری ملات سیمان و ماسه در لایه زیر کاشی ها استفاده می کنیم.

رامین کریمی اذعان کرد: روش دیگری تحت عنوان چسباندن کاشی با چسب کاشی وجود دارد که این روش اغلب جهت ترمیم کاشی کاری سنتی استفاده می شود چیزی که در این نوع کاشی کاری مهم است این است که قبل از نصب، سطح زیر کاشی باید کاملا تمیز شود.

جرای رج ابتدایی کاشی که مبنای کل کاشی کاری است از اهمیت ویژه ای برخوردار است

این هنرمند در رابطه با انجام مراحل کاشی کاری سنتی تصریح کرد: ابتدا نقشه نازک کاری و متراژ سطح کاشی کاری باید بررسی شود، پس از این مرحله، موقع تهیه مصالح مورد نیاز است، در کار ما اجرای رج ابتدایی کاشی که مبنای کل کاشی کاری است و تراز بودن آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

کریمی در ادامه خاطر نشان کرد: پس از رج بندی، اجرای رج های دیگر انجام و تراز بودن آن ها کنترل می شود، در مرحله آخر نیز بند کشی یا همان پر کردن درز بین کاشی ها با دوغاب انجام می شود.

وی توضیح داد: در اجرای کاشی کاری سنتی چند مدل تکنیک وجود دارد، برای مثال: تکنیک های لعاب تک رنگ، مینایی، مشبک، زرین فام، معرق، معقلی، هفت رنگ و مقرنس از جمله تکنیم هایی است که روی سطوح اجرا می شوند.

رامین کریمی گفت: هنرکاشی سازی معرق و یا کاشی گل و بته یکی از تکنیک های کاشی کاری است که بیشتر اروپائیان در آن شهرت دارند، از قرن هفتم هجری این نوع کاشی کاری سنتی به تدریج زینت بخش معماری ایران به ویژه بناهای مذهبی، مساجد، حسینیه ها و غیره شد.

هنرمند کاشی کاری سنتی اشاره کرد: کاشی معرق نسبت به انواع دیگر کاشی اهمیت بیشتری دارد، این نوع کاشی کاری زیبایی فوق العاده و استحکام بیشتری دارد و به همین دلیل پس از گذشت سالیان سال بر روی بناها بر جای می‌ماند.

کریمی ادامه داد: در تکنیک کاشی کاری معقلی از کاشی های اصفهان استفاده می شود، تلفیق آجر و کاشی که عموما با حرکت زیبای شطرنجی شکل می‌گیرد و ارزش ویژه‌ای به معماری دوره اسلامی ایران بخشیده است.

وی افزود: کاشی های زرین فام پرطرفدارترین تکنیک کاشی کاری سنتی بعد از اسلام است، کاشی ها در این تکنیک به انواع کاشی ناودانی، کاشی نیم ستونی، کاشی قالبی برجسته و شمسه یا ستاره های هشت پر، تقسیم می شوند.

رامین کریمی اظهار کرد: اصلی ترین مشخصه این تکنیک نحوه ی رنگ آمیزی و پخت کاشی است که رنگ های منحصر به فردی همچون طلایی و سبز بر روی کاشی ایجاد می کند.

به گفته این هنرمند در تکنیک مینایی، کاشی ها با طرح های اسلیمی، گل و برگ، پرنده و انواع خطوط منحنی در هم پیچیده تزیین می شوند، اوج رواج این تکنیک اواسط قرن هفتم هجری بوده و از آن برای کاشی کاری سنتی اماکن مذهبی استفاده می شده است.

کریمی عنوان کرد: در کاشی کاری هفت رنگ‌، خشت‌های کاشی در اندازه‌های منظم‌، طبق سلیقه هنرمند کاشی کار و به اقتضای فضای مورد نظر کنار هم چیده می‌شوند و طرح مورد نظر اعم از نقاشی‌های سنتی -اسلامی و رسم الخط‌های هنری و مذهبی روی آن‌ها با ذغال به عنوان طرح اولیه کشیده می‌شود و سپس با رنگ‌های مخصوص لعاب رنگ آمیزی و نقاشی تکمیل می‌شود ودر نهایت به کوره می‌روند.

وی افزود: مقرنس کاری یکی از عناصر مهم تزئینی معماری است، در دنیا ساختن بناها به شکل طبقاتی که روی هم ساخته شده، برای آرایش دادن ساختمان‌ها و یا برای آنکه به تدریج از یک شکل هندسی به شکل هندسی دیگری تبدیل می‌شود، از این روش استفاده می کنند.

رامین کریمی اشاره کرد: کاشی کاری مشبک برای ایجاد طرح‌های پیچیده کنار یکدیگر چیده می شود و از آن‌ها برای تزئین محراب استفاده می‌کردند همچنین کاشی مشبک به عنوان پنجره در دیوارهای مشرف استفاده می‌شد که علاوه بر اینکه نور لازم را به داخل اتاق می‌رساند، از اشراف خانه به بیرون جلوگیری می‌کرده است.

انتهای پیام/